Książki‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Dla dzieci‎ > ‎Proza dla dzieci‎ > ‎

Aleksy Tołstoj "Dzieciństwo Nikity" 1920

opublikowane: 11 lut 2013, 18:47 przez c.gontkiewicz@gmail.com   [ zaktualizowane 12 lut 2013, 06:57 ]

     W niewielkim dworku ziemiańskim, otoczonym pięknymi krajobrazami i przyrodą, dorasta dziesięcioletni Nikita. Ma jeża Achiłkę i kolegę Miszkę Koraszonka. Chłopiec nie przepada za arytmetyką i historią, której uczy go guwerner. Zamiast tego woli dokazywać z gromadą rówieśników jeżdżąc na sankach i biorąc udział w bitwach na śnieżki. Pewnego dnia w odwiedziny do jego matki przyjeżdża ciotka z dziewięcioletnią córeczką Lilą. Nikita traci zainteresowanie zabawą. Urocza kuzynka przysłania nieśmiałemu chłopcu cały świat. Tymczasem Lila wyjeżdża, a życie toczy się dalej.
     Książka "Dzieciństwo Nikity" doczekała się w Rosji wielu wydań (także w formie audiobooka) i jest dzisiaj uważana za klasykę literatury dla dzieci. Została zekranizowana siedemdziesiąt lat po opublikowaniu. Inspiracją dla autora było dzieciństwo jego własnego syna - Nikity.
     Książka jest przepełniona ciepłym humorem, zawiera ciekawe charakterystyki i poetyckie opisy. Z powodzeniem może być czytana zarówno przez dzieci, jak i dorosłych (także wspólnie). Jest podzielona na trzydzieści pięć kilkustronicowych rozdziałów, dzięki czemu lekturę można rozłożyć na wiele wieczorów. Dorosłym powinna się spodobać jej wielowarstwowość - zrozumieją oni, że ta bezpretensjonalna opowieść traktuje w gruncie rzeczy o potrzebie bliskości i miłości.
     Niestety tło wydarzeń jest odległe czasowo i kulturowo, więc kilka razy może się zdarzyć, że trzeba będzie zajrzeć do słownika, żeby na przykład dowiedzieć się, co to są walonki. Mimo to, polski przekład nie jest zły - zdania są krótkie, a opisy zrozumiałe.

Wiek bohaterów: Nikita - od 9 do 10 lat

Wybrany fragment:

     ŻÓŁTODZIÓB

     Żółtodziób siedział na źdźble trawy w nasłonecznionym miejscu, w kącie między gankiem a ścianą domu, i z przerażeniem patrzył na przechodzącego Nikitę.
     Żółtodziób głowę miał zadartą do góry, tak że aż dotykał nią grzbietu, dziób, przecięty w całej swej długości żółtym pasem, opierał się o wypchany wól. Żółtodziób cały się nastroszył, nóżki podkulił pod brzuszek. Nikita pochylił się nad nim, on zaś otworzył dziób, by nastraszyć chłopca. Nikita wziął go na ręce. Był to jeszcze mały szpaczek, który widocznie próbował wylecieć z gniazda, lecz skrzydełka go nie utrzymały i spadł na ziemię, po czym zaszył się w kącik pod przytulone do ziemi liście dmuchawca.
     Serce żółtodzióba biło gwałtowanie. "Ani piśniesz - myślał - a już cię pożrą." Tak sądził, gdyż sam doskonale wiedział, że się pożera robaki, muchy, gąsienice.
     Chłopczyk zbliżył do niego usta. Żółtodziób błonką przesłonił czarne oczka, serce zadrgało mu pod piórkami. Lecz Nikita tylko pochuchał mu na główkę i poniósł do domu: widocznie nie był głodny i postanowił, że zje żółtodzioba później.
     Aleksandra Leontiewna [matka chłopca] ujrzawszy szpaka wzięła go tak samo w dłonie jak Nikita, chuchając mu na główkę.
      - Zupełnie jeszcze maleńki, biedaczek - powiedziała. - Jaki żółtodzioby żółtodziób.
     Szpaka posadzono na parapecie okna otwartego na ogród i zaciągniętego gazą. Od strony pokoju również powieszono gazę do połowy okna. Żółtodziób natychmiast wcisnął się w kąt, starając się okazać, że tanio życia swego nie sprzeda.(...)

(pisownia oryginalna, str. 85)

A. Tołstoj Dzieciństwo Nikity"Czytelnik" Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa, Warszawa, 1950

Tytuł oryginalny:

Детство Никиты


Ekranizacja:

Детство Никиты (Detstvo Nikity) reż. Андрей Зеленов (Andrei Zelenov). W roli Nikity wystąpił około jedenastoletni Mikhail Aleksandrovich Solovyov (Михаил Александрович Соловьёв):
(zdjęcia pochodzą z rosyjskiego wydania DVD, brak polskiej wersji językowej, proporcje obrazu skorygowane - w oryginale klatka o kilka milimetrów wyższa, niż powinna)

tagi: recenzja, opis, charakterystyka, streszczenie