Książki‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Proza dla dorosłych‎ > ‎

Laurie Lee - "Cydr z Rosie" 1959

opublikowane: 12 lut 2018, 13:32 przez c.gontkiewicz@gmail.com   [ zaktualizowane 12 lut 2018, 15:05 ]
Laurie Lee Cydr z Rosie

     "Cydr z Rosie" to pierwsza część autobiograficznej trylogii autorstwa Laurie Lee. Po raz pierwszy książka ta została wydana w Wielkiej Brytanii w 1959 roku. Na amerykańskim rynku pojawiła się rok później pod zmienionym tytułem: "Schyłek dnia: Chłopięce lata za zachodzie Anglii". Na całym świecie rozeszła się w ponad 6 milionach egzemplarzy. Trzykrotnie została ekranizowana. Niedawno ukazało się jej wznowienie w Polsce.
     Autor snuje swoją opowieść odtwarzając z pamięci (po wielu dziesięcioleciach) wydarzenia najwcześniejszego dzieciństwa z godną podziwu starannością, poetycką wyobraźnią i nutą nostalgii za czasami, do których już nie ma powrotu. Laurie podzielił swoje wspomnienia na tematyczne rozdziały, w których nie trzymając się w ogóle chronologii opisuje wydarzenia od przybycia swojej rodziny na wzgórza Cotswolds, tuż przez końcem I wojny światowej, aż do pierwszych nieśmiałych doświadczeń inicjacyjnych w wieku 11 lub 12 lat.
     Mały Lollo wychowywał się w wyjątkowo licznej rodzinie, pośród otaczających go starszych sióstr, opiekuńczej choć nieco roztargnionej matki i dwojki braci, ale nigdy nie doświadczył męskiego autorytetu, bo wychowywał się bez ojca. Był dla samego siebie środkiem świata, ale też powoli jako przyszły poeta inkorporował w sobie zasłyszane historie o mieszkańcach wsi tj. historię życia wiecznie skłóconych starszych dam zamieszkujących jedno domostwo, wciągającej i żarliwej wiejskiej religijności, dorocznych wyjazdów kościelnej scholi, kolędowania od domu do domu w tęgim mrozie. Jego twórcza dziecięca wyobraźnia pełna była niesamowitych wspomnień o czterej wujach - żołnierzach, potwornym koźle i nocnych zabójcach napadających przyjezdnych przy karczmie, które były podsycane licznymi dziecięcymi strachami i nękających małego chłopca chorobami, w których majacząc tygodniami leżał nieprzytomny.
     "Cydr z Rosie" to książka wehikuł-czasu, pozwalający na zachwycającą podróż w czasie i przestrzeni, przenoszący czytelnika jednej strony do pełnego żywotności dzieciństwa, a z drugiej strony w czasy bez zegarków, tramwajów i komórek, gdzie miernikiem pór dnia było poranne i wieczorne nabożeństwo, a pór roku Boże Narodzenie i dożynki. Jest też we wspomnieniach Laurie Lee taki element, który nie znajduje obecności w wielu dziełach, a jeśli już jest, to jako prawdziwa rzadkość - jest nią przejmująca szczerość, a zarazem pogodna zgoda na swój los.
     Laurie zmarł 13 maja 1997, ale jego wspomnienia przetrwają jeszcze wiele dziesięcioleci, bo mają siłę zawładnięcia wyobraźnią czytelnika. Smaki, zapachy, dźwięki i wspomnienia atakują czytelnika z intensywnością, jaką mogą one osiągnąć tylko raz w życiu - w chłopięcych latach.

Wiek bohaterów: Laurie Lee (Lollo, Loll) - od 3 do 12 lat


Wybrany fragment:

     Tak oto każdego ranka leżałem w pełnym wdzięczności oszołomieniu. Obwąchiwałem pokój i wchłaniałem zapach piór, wody w dzbankach, kurzu w kątach, miłe wonie szkła i papieru, suchych kamieni pod oknami, pszczół śmigających po liściach geranium, sośniny w ołówku koło łóżka, zgasłych świec, a także ognia w zapałce. Co więcej, nie musząc spoglądać, wiedziałem też, jaki jest stan dnia: skąd wieje wiatr, jak pochylają się drzewa, czy krowy są na pastwisku, czy nie, czy brama ogrody stoi otwarta czy zamknięta, czy było już po karmieniu kur, jak ciężkie chmury pokrywają niewidoczne niebo i jaka jest temperatura powietrza. I nawet zalegając tak w łóżku, powierzchnią skóry doznawałem całej doliny, upływu godzin, intensywności pory roku, pogody, budzącego się życia. W panteistycznym wzlocie tak zespalałem się z doliną, iż czułem się elementem jej przeznaczenia, a kiedy już spłynie ze mnie gorączką, to lodowato zimny, ale żywy, nigdy już jej nie utracę...

L. Lee Cydr z Rosie tł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, Warszawa, 2017

Ekranizacje:

Cider with Rosie (1971), reż. Claude Whatham, w roli Lauriego wystąpili Stephen Grendon, Philip Hawkes i Peter Chandler

Cider with Rosie (1998), reż. Charles Beeson, w roli Lauriego wystąpili Dashiell ReeceJoe Roberts

Cider with Rosie (2015), reż. Philippa Lowthorpe, w roli Lauriego wystapił Archie Cox