Książki‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Proza dla dorosłych‎ > ‎

István Benedek - "Mężczyzna i chłopiec" 1965

opublikowane: 1 wrz 2013, 13:56 przez c.gontkiewicz@gmail.com   [ zaktualizowane 1 wrz 2013, 13:58 ]
okładka książka Benedek István Mężczyzna i chłopiec

     István Benedek to węgierski lekarz, pisarz, historyk kultury i dramaturg. Był człowiekiem o bardzo szerokich społecznych i przyrodniczych zainteresowaniach. Zajmował się instynktem, psychiatrią, historią kultury oświecenia, a także darwinizmem i lamarkizmem. Całe swoje bogate doświadczenie naukowe i zawodowe wykorzystywał pisząc krótkie powieści, opowiadania i poezje.
     Głównym bohaterem utworu "Mężczyzna i chłopiec" jest dziewięcioletni Toni, który mieszka w Peszcie z młodszym braciszkiem Kropką, mamą nauczycielką Zsuzsą i ojcem Lalą. Chłopiec zajmuje się włóczeniem po mieście z dwuipółletnim brzdącem i obserwowaniem pogłębiającego się kryzysu małżeńskiego ich rodziców. Pewnego dnia matka podejmuje decyzję o "wyjeździe na wakacje" - sama z młodszym synkiem udaje się w odwiedziny do ciotki Olgi na Włoskie Wybrzeże, a Toniego wywozi do starego znajomego Lörinca, który mieszka w leśnej chatce z dala od ludzi i cywilizacji. Bystry chłopczyk domyśla całej sytuacji i czuje się urażony takim traktowaniem. Kiedy już zostaje odstawiony na miejsce, spostrzega, że Lörinc jest dobrym i mądrym człowiekiem, od którego można się wiele nauczyć. Odkrywa też, że życie na łonie natury jest ciężkie, ale przynosi satysfakcję. Dzięki nowemu opiekunowi Tonio poznaje wiele sympatycznych zwierząt, ich sposoby na przetrwanie oraz twarde prawa konkurencji rządzące ich światem. Dzięki znajomości przyrody zaczyna też lepiej rozumieć postępowanie dorosłych, które dotąd było dla niego zagadką.
     Piękna powieść inicjacyjna, przesiąknięta ciepłem, humorem i życiową mądrością. Napisana jest w całości z perspektywy przeżyć i odczuć małego bohatera - dziewięcioletniego Tonia.

Wiek bohaterów: Toni (także: Tonio, Tonik, Toncsi) - 9 - 10 lat
                                    Kropka (młodszy brat Tonia) - 2 - 3 lata

Wybrany fragment:

      [Tonik i Lörinc] Wyruszyli wczesnym rankiem [na wycieczkę narciarską] od źródła Rieznera w stronę Kóspallag. W dolinie zwarł się nad ich głowami biały las i odbijał echo jak mury starego kościoła, a na górze, na stoku rozpostarła się przed nimi wspaniała panorama, dając im do zrozumienia, jak samotni są teraz i zdani na łaskę natury. Bo nigdzie ani żywego ducha, nawet zwierzęcia, tylko tych dwóch ludzi ze swoimi nartami, mężczyzna i chłopiec w samym środku ogromnego, pustego wszechświata. Świat był tak ogromny, a oni w nim tacy mali, że Toni poczuł ucisk w okolicy serca, coś chwyciło go za gardło i pospieszył za Lörincem, aby jego bliskość zniwelowała to uczucie samotności, czy raczej zagubienia.

(str. 141, moje dopiski w nawiasach kwadratowych)

I. Benedek Mężczyzna i chłopiec tł. Krystyna Pisarska, Instytut Wydawniczy PAX, 1977

Tytuł oryginalny:

Ember és gyerek