Książki‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Dla dorosłych‎ > ‎Proza dla dorosłych‎ > ‎

Agota Kristof - "Duży zeszyt" 1986

opublikowane: 20 lip 2014, 06:44 przez c.gontkiewicz@gmail.com   [ zaktualizowane 20 lip 2014, 06:49 ]
okładka książka Agota Kristof Duży zeszyt  Dowód Trzecie kłamstwo Amber 1994

     Debiutancka powieść francuskiej pisarki węgierskiego pochodzenia. Opowiada o losach wybitnie utalentowanych bliźniaków, którzy z powodu bombardowań węgierskich miast w trakcie drugiej wojny światowej zostają wysłani przez matkę na wieś. Chłopcy mieszkają u surowej babki nazywanej przez wszystkich wiedźmą z powodu powszechnego przekonania, że otruła swojego męża. Dzieci muszą zapracować na jedzenie i uchronić się przed brutalnymi ludźmi, którzy biją ich bez powodu. W tym celu mali geniusze rozpoczynają trening wytrzymywania bólu, poniżenia, głodu i wielogodzinnego milczenia. Zamiast zabawy spędzają całe wieczory na pisaniu wypracowań domowych, w których opisują otaczającą ich rzeczywistość. Dzięki niezwykłemu uporowi bracia wytrzymują piekło wojny, a nawet stają się silniejsi i sprytniejsi, niż ktokolwiek by przypuszczał.
     "Duży zeszyt" to książka pisana prostym językiem, z perspektywy dzieci, ale naznaczonych piętnem wojny, dla których przemoc i związane z nią cierpienie to codzienność. Niestety przesłanie książki jest pesymistyczne - w nihilistycznym świecie w którym upadają wszystkie zasady znieczulenie jest podstawową zasadą przetrwania.

Wiek bohaterów: od ok. 8 - 9 lat do dorosłości

Wybrany fragment:

     Nasza sąsiadka jest młodsza od Babki. Mieszka z córką w ostatnim domu Małego Miasta. To kompletnie zniszczona rudera z dachem w wielu miejscach przeciekającym. Przydomowy ogródek nie jest uprawiany tak jak u Babki. Rosną w nim same chwasty.
     Sąsiadka siedzi przez cały dzień na taborecie w ogródku i patrzy przed siebie, nie wiadomo na co. Wieczorem oraz w czasie deszczu, córka bierze ją pod rękę i wprowadza do domu. Kiedy córka zapomina o niej lub gdy jest nieobecna, wówczas matka zostaje na dworze całą noc, bez względu na pogodę.
     Ludzie mówią, że sąsiadka jest szalona, że straciła rozum po tym, jak ją porzucił mężczyzna, który zrobił jej dziecko.
     Babka mówi, że sąsiadka jest po prostu leniwa i że raczej woli żyć biednie, niż zabrać się do pracy.
     Córka sąsiadki nie jest wyższa od nas, ale trochę starsza. W ciągu dnia chodzi po mieście i żebrze przed barami lub na rogu ulicy. Na targu zbiera zepsute warzywa i owoce, które ludzie wyrzucają i przynosi je do domu. Kradnie wszystko, co się da. Wielokrotnie musieliśmy ją wyganiać z naszego ogródka, gdyż próbowała kraść owoce i jajka.
     Pewnego razu przyłapujemy ją, jak ssie wymię jednej z naszych kóz, aby się napić mleka.
     Kiedy nas spostrzega, wstaje, wyciera usta grzbietem dłoni, cofa się i mówi:
       - Nie róbcie mi nic złego!
     Dodaje:
       - Bardzo szybko biegam. Nie złapiecie mnie.
     Patrzymy na nią. Po raz pierwszy widzimy ją z bliska. Ma zajęczą wargę, zezuje, cieknie jej z nosa, a w kącikach zaczerwienionych oczu widać żółtawą ropę. Nogi i ręce ma pokryte krostami.
     Mówi:
       - Ludzie mówią na mnie Zajęcza Warga. Lubię mleko.
     Śmieje się. Ma czarne zęby.
       - Lubię mleko, ale przede wszystkim lubię ssać wymiona. Są takie dobre. Twarde i zarazem tak delikatne.
     Nie odpowiadamy. Podchodzi do nas.
       - Lubię także ssać inne rzeczy.
     Wyciąga rękę, cofamy się. Mówi:
       - Nie chcecie? Nie chcecie się ze mną pobawić? Ja tak bardzo bym chciała. Jesteście tacy ładni.
     Opuszcza głowę i mówi:
       - Brzydzicie się mnie.
     Mówimy:
       - Nie, nie brzydzimy się ciebie.
       - Rozumiem, jesteście zbyt młodzi, zbyt nieśmiali. Ale przy mnie nie musicie się krępować. Nauczę was bardzo zabawnych rzeczy.
     Mówimy:
       - My się nigdy nie bawimy.
       - W takim razie co robicie cały dzień?
       - Pracujemy, uczymy się.
       - A ja żebrzę, bawię się i kradnę.

(str. 32 - 33)

A. Kristof Duży zeszyt Dowód Trzecie kłamstwo tł. Małgorzata Zięba, Wydawnictwo Amber, Warszawa, 1994

Tytuł oryginalny: 

Le grand cahier

Ekranizacja: Duży zeszyt (A nagy füzet) 2013 reż. János Szász, w rolach braci dwunastoletni bliźniacy András i László Gyémánt:
András i László Gyémánt film Duży zeszyt A nagy füzet 2013